Bij kathodische bescherming van wapening in beton heb je twee routes. Galvanisch (GCP) werkt zonder voeding: een minder edel metaal, bij betonconstructies altijd zink, lost op en levert daarmee de stroom. Bij opgedrukte stroom (ICCP) komt de stroom uit een gelijkspanningsbron. Beide stoppen corrosie. Ze verschillen in anodemateriaal en de wijze van installatie.
Wat galvanisch doet
Je verbindt het wapeningsstaal elektrisch met zink. Het zink corrodeert in plaats van het staal en werkt als een batterij. Geen kabelwerk naar een voeding, geen kast, geen stroomaansluiting. Dat maakt het aantrekkelijk bij kleine objecten, bij bouwdelen zonder netaansluiting en bij het verlengen van de levensduur van een reparatieplek.
De prijs die je daarvoor betaalt: het zink wordt verbruikt, dus de levensduur is eindig. En de stroom die eruit komt, volgt uit de elektrochemie en de omstandigheden. Je kunt hem meten, maar niet zomaar bijstellen. In de praktijk betekent dat: je legt de bescherming in het ontwerp vast en daarna stuur je er niet meer op.
De omvang van het zink bepaalt hoe lang het meegaat. Dat is te berekenen, mits de anodes goed verdeeld zijn over de constructie en ook over de jaren heen hun werk blijven doen. Het KB-Kenniscentrum heeft daar een gemeenschappelijke methode voor ontwikkeld, zodat verschillen tussen leveranciers en adviseurs verklaarbaar blijven.
Wat ICCP doet
Een laagspanningsvoeding zet een paar volt tussen de anode en de wapening, in de praktijk vaak rond de 4 V. De anode geeft dan 2 tot 10 mA/m² af, en dat is genoeg om de corrosie stil te leggen. De anode zelf, meestal geactiveerd titanium of een geleidende coating, wordt niet verbruikt.
Het verschil met galvanisch zit niet in het effect maar in de regelkring. Je meet met ingebouwde referentie-elektroden wat er bij het staal gebeurt, en op basis daarvan stel je de stroom af. Dat kan op afstand. Bij het project Liggerkoppen van Rijkswaterstaat, waar 1.500 liggerkoppen van circa 30 kunstwerken zijn beschermd, staat de opgelegde spanning per liggerkop tussen de 3 en 6 V en wordt die van afstand aangepast.
Wat je daarvoor terugkrijgt is aantoonbaarheid. Met een depolarisatiemeting laat je zien dat de bescherming voldoet aan de prestatie-eis van 100 mV depolarisatie na 24 uur. Dat is geen aanname maar een meting.
Wat het verschil na oplevering betekent
Galvanisch is passief. Je ontwerpt het, je brengt het aan, en het doet zijn werk tot het zink op is. Prima als de belasting voorspelbaar is en de gevraagde termijn overzichtelijk.
ICCP is actief, en dat heeft een bijvangst. De meetgegevens zeggen ook iets over de constructie: als de stroomvraag stijgt, is er iets aan de hand. Een voeg die opnieuw lekt zie je terug in het stroomverbruik voordat je hem ziet druppelen. Dat signaal krijg je bij een galvanisch systeem niet.
Wanneer galvanisch volstaat
- Je wilt de levensduur van een reparatieplek verlengen, niet een heel bouwdeel beschermen.
- Het object is klein en een elektrotechnische installatie staat niet in verhouding.
- Er is geen netaansluiting en een voeding op zonne-energie is niet praktisch.
- De gevraagde instandhoudingstermijn ligt binnen een jaar of tien.
Wanneer je ICCP nodig hebt
- Lange termijn. Vraag je 10 jaar of meer, dan loop je met zink tegen de eindigheid aan.
- Grote of ongelijkmatige vlakken. Bij sterk wisselende wapeningsdichtheid deel je op in zones met een eigen anodedichtheid en stroomregeling. Dat is met opgedrukte stroom mogelijk.
- Je moet het kunnen aantonen. Bij constructieve veiligheid op de grens, bij een prestatiecontract of bij een beheerder die verantwoording aflegt, is meetbaar het criterium.
- Je wilt de constructie laten meepraten. Zie hierboven: de stroomvraag is een conditiesignaal.
En voorgespannen beton?
Voorspanning bepaalt de route niet. Galvanisch is hier intrinsiek veilig: de drijvende spanning volgt uit het potentiaalverschil tussen zink en staal en komt niet in het gebied waar je het voorspanstaal kunt schaden. Overbescherming is daar dus geen thema.
Bij opgedrukte stroom moet je beter opletten. Voorspanstaal is hogesterktestaal, en bij te sterke negatieve polarisatie kan aan het staaloppervlak waterstof ontstaan die sommige staalsoorten opnemen. NEN-EN-ISO 12696:2022 en CROW-CUR-Aanbeveling 130:2024 houden daarom aan dat de instant-offpotentiaal bij voorspanstaal niet negatiever wordt dan −900 mV ten opzichte van Ag/AgCl. Je borgt dat met extra meetcellen bij de voorspanzone. De proefopstelling in Wolfheze liet zien dat reguliere KB daar ruim binnen blijft.
Dat is geen pluspunt voor ICCP, het is een ontwerpeis. Wat in de praktijk wél meespeelt: voorgespannen constructies zijn vaak belangrijke constructies, en dan wil je de bescherming kunnen aantonen. Om die reden kom je er regelmatig bij opgedrukte stroom uit. Maar galvanisch kan ook.
Beslistabel
| Vraag | Galvanisch | ICCP |
|---|---|---|
| Stroombron nodig | nee | ja |
| Bescherming regelbaar na oplevering | nauwelijks | ja, ook op afstand |
| Levensduur anode | eindig, volgt uit hoeveelheid zink | niet verbruikt bij titanium |
| Aantoonbaar met depolarisatiemeting | ja, maar vereist relatief veel extra inspanning | ja, standaard |
| Conditiesignaal uit stroomvraag | nee | ja |
| Elektrotechnische installatie | minimaal | kast, kabels, meetkring |
| Typische inzet | reparatieplek, klein object | viaduct, tunnel, parkeergarage, flat |
Wat dit voor het bestek betekent
De keuze tussen galvanisch en ICCP is geen prijsvergelijking op regelniveau. De keuze betreft hoeveel jaar je wilt overbruggen en of je die bescherming moet kunnen aantonen. Leg daarom in de uitvraag vast: de gewenste instandhoudingstermijn, de mate van aantoonbaarheid die je verlangt, en of monitoring onderdeel van het contract is. Die drie bepalen de route, en daarmee ook je materiaalstaat.
Vermeld voorspanning altijd apart. Die bepaalt de route niet, maar wel de eisen aan ontwerp en meetkring.
Twijfel je? Dan is dat meestal een teken dat er nog een gegeven ontbreekt: chloridegehalte, dekking of wapeningsdichtheid. Een vooronderzoek is goedkoper dan een systeem dat achteraf niet past.
Plan een technische intake met het CPS-team. Vertel om welk constructietype het gaat en welke termijn je wilt overbruggen, dan lopen we de route met je door.
Wil je eerst zelf verder kijken? Bekijk de anodetypen op een rij en wat elk type aan levensduur levert.