Zwembaden staan zelden in een overzicht van toepassingen van kathodische bescherming (KB), en dat is onterecht. Het is een eigen categorie met een eigen probleemcombinatie, en CPS levert het materiaal voor dertien zwembaden met actieve monitoring.
Vier belastingen tegelijk
Wat een zwembad bijzonder maakt, is dat er niet één maar vier dingen tegelijk spelen.
Chloride uit het badwater. Gechloreerd water is per definitie chloridehoudend. Waar dat water via een scheur, een voeg of een doorvoer bij de wapening komt, heb je precies de belasting die in zwembadbeton tot putcorrosie en betonschade leidt.
Hoge luchtvochtigheid. In een zwembadhal is de relatieve vochtigheid structureel hoog. Het beton droogt nooit echt uit, dus de elektrolytische geleiding blijft hoog en het corrosieproces houdt de condities die het nodig heeft.
Condens. Op koudere oppervlakken, denk aan de aansluiting met de gevel of aan onverwarmde kelderdelen, slaat vocht neer. Dat is een terugkerende bevochtiging op steeds dezelfde plek.
Agressieve binnenlucht. De combinatie van chloorverbindingen in de lucht en vocht maakt de hal een omgeving waarin ook stalen onderdelen buiten het beton aandacht vragen.
De scheur in de badwand
Dit is het schadebeeld dat het vaakst terugkomt, en het is precies het geval waar een gemiddelde je op het verkeerde been zet.
Een lekkende scheur in een badwand geeft een plaatselijk zeer hoge vochtbelasting die duidelijk afwijkt van het algemene beeld van het bouwdeel. Meet je gemiddeld over de wand, dan valt zo’n plek weg in de meetreeks, terwijl juist daar de corrosie het snelst gaat en een anodesysteem als eerste veroudert.
Breng die punten dus apart in kaart. En pak ze in de juiste volgorde aan: eerst de lekkage stoppen, dan pas de bescherming aanbrengen. Anders bescherm je tegen een bron die blijft stromen.
Wat de natte omgeving betekent voor het systeem
Er zit een gunstige kant aan. Nat beton heeft een lage weerstand, dus er loopt bij weinig spanning al ruim voldoende stroom. Zwembadobjecten draaien daardoor doorgaans op een relatief lage bedrijfsspanning. Zie hoeveel stroom vraagt een KB-systeem.
De ongunstige kant is de levensduur van het anodesysteem. Bij structureel hoge vochtbelasting gaat een geleidende coating merkbaar korter mee dan de twintig jaar die je op een droog bouwdeel haalt. Moet je een lange termijn overbruggen in een permanent natte zone, dan is titanium de verstandiger route. Zie levensduur per anodetype.
Anodesysteem
In de praktijk zit het systeem meestal in de kelderruimte, bijvoorbeeld op de buitenzijde van de badwand. Het water zit dan aan de andere kant, in de bak, en jij werkt aan de droge en bereikbare zijde. Dat is een prettige constellatie: de chloridebron zit aan de ene kant van de wand en het anodesysteem aan de andere, terwijl de wapening die je beschermt ertussenin ligt.
Dat scheelt bovendien in de bedrijfsvoering. Werken in de kelder raakt de zwembadhal niet, dus het bad hoeft er niet voor leeg en de bezoekers merken er weinig van.
| Situatie | Route |
|---|---|
| Buitenzijde badwand, zichtvlak mag niet opbouwen | CPS TS in gefreesde sleuven |
| Kelder, technische ruimte, buitenzijde badwand | CPS GC met CPS GP als primer |
| Wapening diep in een zware doorsnede | CPS TC in boorgaten |
| Geen voeding of meetkring gewenst | galvanisch: CPS ZG in CPS ZAM, of discrete zinkanodes |
| Wand van binnenuit beschermen | geactiveerd titanium in het badwater, zie hieronder |
CPS TS in gefreesde sleuven is hier een veel voorkomende toepassing. Je freest, legt de strip in, zet de sleuf dicht en bouwt niets op. In een kelderruimte langs een badwand is dat praktisch: geen dikte, geen extra gewicht, en de betonwand blijft toegankelijk voor inspectie.
Overlagingen in spuitbeton zijn hier juist zeldzaam. Op een badwand is er zelden aanleiding voor, en het kost ruimte in een kelder die meestal krap is.
Let op de afwerking bij een geleidende coating. De CPS GC is overschilderbaar met de meeste acryl-, PU- en epoxygebaseerde coatings, en in een zwembadomgeving is een topcoat vaak alsnog gewenst vanuit reiniging en uitstraling. Reken op zeven dagen wachttijd bij 20 °C voordat een epoxy topcoat erop kan.
De bijzondere route: anodes in het badwater
Er bestaat nog een aanpak die je in Nederland weinig tegenkomt, maar die hier wel degelijk staat.
Je plaatst geactiveerd titanium in het badwater zelf en beschermt van daaruit de betonnen wanden. Het badwater is dan het elektrolyt: de stroom loopt vanaf de anode in de bak door het water en het beton naar de wapening, dus je beschermt de wand van binnenuit.
Het aantrekkelijke is dat je aan de wand zelf niets doet. Geen sleuven, geen coating, geen ingreep in het bouwdeel. Bij een bad dat in bedrijf blijft of bij een constructie waar je niet in wilt snijden, is dat een reëel voordeel.
Zwembad Staver in Sommelsdijk is zo uitgevoerd, met CPS-materiaal. In Nederland staan er enkele van dit type. In Denemarken is het aanmerkelijk gebruikelijker en daar is het feitelijk de standaardaanpak geworden voor dit soort objecten.
Wil je die route overwegen, dan is het gesprek erover een ander gesprek dan bij een gewoon anodeontwerp: waterbehandeling, plaatsing in de bak, en hoe het zich verhoudt tot de bedrijfsvoering van het zwembad.
Wat je vastlegt
- Waar het water zit en waar het weglekt. Scheuren, voegen, doorvoeren, en of de bak zelf lekt.
- De vochtconditie per bouwdeel. Badwand, kelder, hal en gevel staan allemaal anders in de belasting.
- Chlorideprofielen op de kritische plekken, niet één gemiddelde over de wand.
- De bedrijfsvoering. Een zwembad sluiten kost bezoekers en inkomsten. Fasering en doorlooptijd wegen hier zwaar mee.
- De onderhoudsroute na oplevering. Een systeem in een natte omgeving wil je op afstand kunnen uitlezen.
Drie systeemtypen in de praktijk
CPS levert het materiaal voor dertien zwembaden met actieve monitoring, en die zijn niet allemaal op dezelfde manier opgezet. Dat illustreert dat er hier meer dan één route werkt:
- Geactiveerd titanium in het badwater: zwembad Staver in Sommelsdijk.
- Galvanisch: zwembad Escamphof in Den Haag en het Van Maanenbad in Rotterdam.
- Opgedrukte stroom op de wand, met strip of coating: de overige objecten, waaronder Overbosch in Den Haag en De Lansingh in Krimpen.
Ook in Frankrijk en België staan er installaties.
Welke route past, volgt uit de bereikbaarheid, de gewenste termijn en of je een voeding en meetkring wilt onderhouden. Bij een klein bad zonder beheerorganisatie kan galvanisch de verstandiger keuze zijn, ook al is hij eindig.
Plan een technische intake met het CPS-team. Vertel waar het water weglekt en hoe de vochtconditie per bouwdeel is, dan bepalen we samen de volgorde en het anodesysteem.
Wil je de afweging in geld zien? Vraag een levensduuranalyse aan.